Większość awarii na wakacyjnej trasie nie bierze się znikąd. Auto sygnalizowało problem tygodniami - słabszym rozruchem, piszczeniem przy hamowaniu, spadającym poziomem płynu - tylko na krótkich, codziennych dystansach nic złego się nie działo. Dopiero 600 kilometrów z pełnym bagażnikiem, w upale i z pracującą klimatyzacją wyciąga te usterki na wierzch.
Poniższa checklista zajmuje kilkanaście minut na podjeździe. Nie zastąpi przeglądu, ale wyłapuje to, co najczęściej psuje wyjazd.
1. Ciśnienie w oponach - także w zapasowym
Obciążone auto wymaga wyższego ciśnienia niż codzienna jazda w pojedynkę - właściwe wartości znajdziesz na naklejce w otworze drzwi kierowcy lub na klapce wlewu paliwa, zwykle w dwóch wariantach: dla obciążenia normalnego i pełnego. Sprawdzaj na zimnych oponach, bo po jeździe odczyt jest zawyżony. Nie pomijaj koła zapasowego: nic tak nie boli jak przebita opona i zapasowe koło bez powietrza. Jeśli auto ma zestaw naprawczy zamiast koła, sprawdź datę ważności uszczelniacza.
2. Głębokość bieżnika i stan opon
Minimum dopuszczalne prawem to 1,6 mm, ale przy takiej głębokości hamowanie na mokrym jest już wyraźnie gorsze - na długą trasę warto mieć zapas. Obejrzyj boki opon: wybrzuszenia, pęknięcia i przetarcia dyskwalifikują oponę niezależnie od bieżnika. Nierównomierne zużycie (jedna krawędź bardziej starta) sygnalizuje problem z geometrią albo zawieszeniem - warto to sprawdzić przed wyjazdem, a nie po.
3. Poziom oleju silnikowego
Na zimnym silniku, na równym podłożu, bagnetem - poziom powinien być między minimum a maksimum, najlepiej bliżej górnej kreski. Sprawdź też, kiedy ostatnio wymieniałeś olej: jeśli do końca interwału zostało mniej kilometrów, niż planujesz przejechać, zrób wymianę przed wyjazdem, a nie po powrocie. Widełki kosztów znajdziesz w artykule ile kosztuje wymiana oleju.
4. Płyn chłodniczy
Poziom w zbiorniku wyrównawczym sprawdzaj wyłącznie na zimnym silniku i nigdy nie odkręcaj korka, gdy auto jest rozgrzane. Jeśli poziom systematycznie spada, gdzieś jest nieszczelność - a upał i długi podjazd to najgorszy moment, żeby się o tym przekonać. Przegrzanie silnika należy do najkosztowniejszych awarii wakacyjnych.
5. Płyn hamulcowy i skuteczność hamulców
Płyn hamulcowy jest higroskopijny - z czasem pochłania wilgoć i obniża temperaturę wrzenia, co przy długich zjazdach z gór potrafi skończyć się spadkiem skuteczności hamowania. Wymienia się go zwykle co dwa lata, niezależnie od przebiegu. Zwróć uwagę na objawy zużytych klocków i tarcz: piszczenie, wibracje na kierownicy przy hamowaniu, wydłużoną drogę hamowania. Więcej w artykule o wymianie tarcz hamulcowych.
6. Akumulator
Wbrew intuicji upał męczy akumulator bardziej niż mróz - wysoka temperatura przyspiesza procesy zużycia, a zima jedynie brutalnie weryfikuje jego stan. Jeśli rozruch jest wyraźnie leniwszy niż kiedyś albo akumulator ma ponad cztery–pięć lat, sprawdź go przed wyjazdem. Rozładowany akumulator na parkingu przy plaży, kilkaset kilometrów od domu, to klasyk sezonu. Zobacz, jak wybrać akumulator i kiedy go wymienić.
7. Oświetlenie
Obejdź auto z kimś do pomocy i sprawdź wszystko: mijania, drogowe, pozycyjne, kierunkowskazy, światła stopu, cofania, przeciwmgłowe i tablicę rejestracyjną. Przy załadowanym bagażniku tył auta siada, więc reflektory świecą wyżej - jeśli masz regulację zasięgu, ustaw ją zgodnie z obciążeniem. Zapasowy komplet żarówek w schowku kosztuje kilkanaście złotych i bywa wart znacznie więcej.
8. Wycieraczki i płyn do spryskiwaczy
Latem szyba zbiera owady, które rozmazane przez zużyte pióra potrafią całkowicie oślepić przy jeździe pod słońce. Pióra wymienia się zwykle raz do roku. Zbiornik spryskiwaczy napełnij do pełna i użyj płynu letniego z dodatkiem usuwającym owady - sama woda nie poradzi sobie z tym po kilkuset kilometrach.
9. Klimatyzacja
Włącz ją na kilkanaście minut i oceń, czy schładza tak jak dawniej. Jeśli chłodzi słabo albo z kratek czuć nieprzyjemny zapach, zajmij się tym przed wyjazdem - w sezonie terminy w warsztatach są odległe, a kilkanaście godzin w rozgrzanym aucie z dziećmi to inna podróż niż planowałeś. Koszty serwisu opisaliśmy w artykule o nabiciu klimatyzacji.
10. Dokumenty i wyposażenie obowiązkowe
Sprawdź datę ważności badania technicznego i polisy OC - mandat za brak ważnego badania to najbardziej frustrujący wydatek urlopu. W aucie powinny być trójkąt ostrzegawczy i gaśnica. Jeśli wyjeżdżasz za granicę, zweryfikuj wymogi kraju docelowego: część państw wymaga kamizelki odblaskowej dla każdego pasażera, apteczki albo winiety. Przed wyjazdem warto też zajrzeć do artykułu o przeglądzie technicznym.
Co zabrać na wypadek awarii
- Przewody rozruchowe albo lepiej - powerbank rozruchowy (nie wymaga drugiego auta)
- Litr oleju zgodnego ze specyfikacją silnika
- Butelka wody destylowanej lub gotowego płynu chłodniczego
- Komplet żarówek i bezpieczników
- Latarka, rękawiczki, taśma izolacyjna
- Numer telefonu do pomocy drogowej z polisy assistance - jeśli ją masz
Kiedy warto zamówić mechanika przed wyjazdem
Jeśli którykolwiek punkt z listy budzi Twoje wątpliwości - a zwłaszcza hamulce, poziom płynów albo stan akumulatora - sensownie jest sprawdzić to przed trasą, a nie liczyć, że „jakoś dojedzie”. Mobilny mechanik może wykonać przegląd przedwyjazdowy pod Twoim adresem: sprawdzić płyny, hamulce, akumulator i stan opon oraz odczytać błędy ze sterownika, zanim wyruszysz (dojazd od 80 zł). To zwykle godzina, którą wygodnie wcisnąć w dzień przed wyjazdem - bez zostawiania auta w warsztacie.
A jeśli mimo wszystko coś stanie się na trasie, sprawdź, kiedy dzwonić po mechanika 24h i co da się naprawić na miejscu. Zasięg w swojej okolicy zweryfikujesz na liście miast.
Najczęstsze pytania
Ile przed wyjazdem robić przegląd?
Optymalnie tydzień do dwóch. Zostaje wtedy czas na zamówienie części i spokojną naprawę, jeśli coś wyjdzie. Przegląd dzień przed wyjazdem daje wiedzę, ale nie zawsze możliwość reakcji.
Czy przy pełnym obciążeniu trzeba zmienić ciśnienie w oponach?
Tak. Producent podaje osobne wartości dla pełnego obciążenia - zwykle wyższe, szczególnie na tylnej osi. Znajdziesz je na naklejce w otworze drzwi kierowcy albo przy wlewie paliwa.
Co zrobić, gdy w trasie zapali się kontrolka?
Zależy która. Czerwona oznacza zatrzymanie się przy najbliższej okazji, żółta - że można kontynuować z rozwagą i jak najszybciej zdiagnozować przyczynę. Znaczenie poszczególnych symboli opisaliśmy w artykule o kontrolkach w samochodzie.
